Homepage / Why / Tại sao người ta lại tin vào thuyết âm mưu?
Tình.. không như mơ cũng không như thơ Fuck you và xin chào! 2 3 năm rồi – P1 Quên hay mất trí? Sách và người yêu Nhật kí hành trình sang đất Campuchia Vì.. quá hợp nhau? F*ck cái cảm giác bị từ chối Ngược đời Ranh giới giữa mọi người Chùa lá sen – bãi biển Trà Vinh Đời người.. dễ và khó – nói và làm Sách: Người bạn thầm lặng Thất bại là khi quá mong muốn nhận lại Trân trọng cuộc sống Quyến rũ phụ nữ? Bệnh viện, sức khỏe và tình thương Phan Thiết 7 quyển sách làm thay đổi cả thế giới Suy nghĩ về TIỀN TIỀN THÌ QUAN TRỌNG GÌ, QUAN TRỌNG LÀ HẠNH PHÚC? Du lịch Siem Reap – Angkor Bangkok Sinh nhật năm 2017 Bình minh sông nước Vĩnh Long Fujifilm X-A10 Sa Pa Đảo Koh Phi Phi Đảo Koh Rong Angkor Wat Hãy sống như không còn cha Không rượu bia, không cà phê trong vòng 27 tháng Tại sao việc hình dung ước mơ lại vô cùng quan trọng? Những cuốn sách hay về lịch sử của các công ty công nghệ Bạn không hề lười biếng, chỉ là bạn quá nhút nhát mà thôi 3 điều bạn có thể học được từ Jeff Bezos để đưa ra một quyết định đúng đắn Việc than vãn tác động tiêu cực đến não bộ như thế nào? Tất cả những gì cần biết về Bitcoin Bài nhạc buồn nói lên rất nhiều điều… về người nghe Tại sao có quá ít nhà lãnh đạo là phụ nữ? Tại sao người ta lại tin vào thuyết âm mưu? Hãy sống với một trái tim rộng mở Phớt lờ tất cả và bơ đi mà sống Ngừng hy vọng về một cuộc sống như ý muốn Người giàu nhất thành Babylon Thành công, thất bại và nghị lực Sống vượt qua những giới hạn Sam Kolder – thành công từ đam mê và tài năng Forrest Gump

Why

Tại sao người ta lại tin vào thuyết âm mưu?

Có vẻ như gia đình nào cũng đều có một “Bác Joe” – là người luôn đề cập đến thuyết âm mưa trong mỗi bữa tối cuối tuần. Những chủ đề mà “Bác Joe” rất hay nhắc đến là: sự kiện 11/9 có dính dáng đến chính phủ, việc du hành lên mặt trăng được Hollywood dàn dựng, Oswald không phải tên sát thủ duy nhất trong vụ ám sát tổng thống Kennedy, kể cả về các số liệu chứng mình rằng Giáng sinh năm nay có vẻ ấm hơn năm trước, thì “nhiêu đó đủ thuyết phục tôi tin vào sự ấm lên toàn cầu à?” – Bác Joe lập luận.

Có lẽ, chúng ta hãy để Bác Joe nghỉ một lát, hoặc chúng ta có thể cố tìm hiểu những suy nghĩ của Bác đến từ đâu. Tại sao một số người lại tin vào thuyết âm mưu đến như vậy? Đây là câu hỏi được nhà tâm lý học người Anh, Karen Douglas đề ra trong một chủ đề trên tạp chí Current Directions in Psychological Science (Hướng đi hiện tại cho ngành tâm lý học).

Những nhà nghiên cứu cho rằng lý do của việc tin vào thuyết âm mưu rơi vào 3 loại chính:

  • Mong muốn về sự thấu hiểu và tính chắc chắn
  • Mong muốn về sự kiểm soát và tính an toàn
  • Mong muốn duy trì những nhận thức tích cực

Hãy cùng tìm hiểu cụ thể.

Mong muốn về sự thấu hiểu và tính chắc chắn. Đó là việc tìm kiếm một sự giải thích cho một sự kiện tự nhiên mà con người mong muốn. Chúng ta thường đặt những câu hỏi cho những thứ đã và đang xảy ra. Ví dụ như: tại sao trời lại mưa khi tôi muốn ra ngoài? Sao cô ta lại lạnh nhạt với tôi đến vậy? Tại sao bạn không hiểu những gì tôi đang cố truyền đạt?

Và chúng ta không chỉ đặt những câu hỏi. Mà chúng ta còn nhanh chóng tìm ra câu trả lời – chúng ta không quan tâm liệu câu trả lời đó có đúng hay không, nhưng những câu trả lời ấy khiến chúng ta thấy hợp lý. Trời mưa bởi vì mình xui. Cô ấy lạnh nhạt với mình vì cô ấy không nhận ra mình. Bạn không hiểu tôi vì bạn không nghe thấy tôi nói.

Tất cả chúng ta đều có những nhận định sai về những điều mà ta nghĩ rằng đó là đúng đắn. Ví dụ, nếu bạn tin rằng Sydney là thủ đô của nước Úc, bạn đã là nạn nhân của nhận định sai lầm. Nhưng khi bạn phát hiện ra thủ đô của nước Úc là Canberra, nhận thức của bạn sẽ thay đổi. Đôi khi đó là do thông tin sai, nhưng vấn đề là việc đặt nhiều niềm tin của bạn vào đó.

Thuyết âm mưa là một dạng nhận thức sai lệch. Nhưng mọi người vẫn tin và duy trì lâu dài niềm tin đó. Đầu tiên, họ nỗ lực tìm hiểu những lời lẽ giải thích (có vẻ thuyết phục) của thuyết âm mưu cho một sự kiện, sau đó họ nghiên cứu thêm sách báo, các thông tin trên web hoặc xem TV để củng cố thêm niềm tin. Suy cho cùng, thuyết âm mưu thực chất chỉ là một “niềm an ủi” cho những nhận định của họ.

Mong muốn về sự kiểm soát và tính an toàn. Con người ai cũng mong muốn kiểm soát cuộc sống của mình. Ví dụ: nhiều người cảm thấy an toàn khi tự lái một chiếc xe hơn là ở trên một chuyến xe khách. Thực tế thì tỉ lệ gặp tai nạn giao thông của mọi người là như nhau.

Tương tự, thuyết âm mưu cũng mang đến cho ta niềm tin về việc tự kiểm soát và tính an toàn. Điều này đặc biệt đúng khi những phương án dự trù của bạn bị đe dọa. Ví dụ: nếu nhiệt độ toàn cầu thực sự tăng lên do những hoạt động của con người, thì tôi sẽ cảm thấy rất khó khăn trong việc thay đổi cách sống cá nhân. Còn nếu những chuyên gia và nhà chính trị chứng minh rằng đó là một trò bịp, thì tôi sẽ tiếp tục cách sống như hiện tại. Đó là lý do chính làm cho thuyết âm mưu chiếm vai trò quan trọng trong tâm trí.

Mong muốn duy trì những nhận thức tích cực. Các nghiên cứu cho thấy càng cảm thấy bản thân quan trọng đến đâu, thì chúng ta càng tin vào thuyết âm mưu. Chúng ta ai cũng mong muốn duy trì những nhìn nhận tích cực, thứ đến từ những vị trí ta đảm nhiệm trong cuộc sống hàng ngày – trong công việc, trong mối quan hệ của chúng ta với gia đình và bạn bè. Khi chúng ta biết chúng ta đang đóng một vai trò ảnh hưởng đến người khác như một bậc phụ huynh, vợ/chồng, người bạn, người giáo viên hay người hướng dẫn – chúng ta nhìn nhận tích cực và cảm thấy tốt đẹp về bản thân mình.

Ví dụ khi Bác Joe gặp tai nạn và không làm việc trong nhiều năm. Anh ta thấy mình đơn độc giữa cuộc đời. Tuy nhiên, anh ta dành một khoảng thời gian dài nghiên cứu trên internet về những thuyết âm mưu, và anh ta có thể trò chuyện trực tuyến với những người cùng chung niềm tin giống mình. Do đó, thuyết âm mưu ngày càng ảnh hưởng đến nhận định của Uncle Joe về những sự kiện trên đời.

Hơn nữa, việc nghiên cứu thuyết âm mưu còn mang lại cho anh ta những đặc quyền về kiến thức. Hầu hết mọi người thì tin rằng hiện tượng ấm lên toàn cầu là có thật, và vắc xin là an toàn vì họ có hiểu biết về mặt khoa học. Do đó, họ tin vào những chuyên gia. Đối với bạn, bạn có cảm giác rằng thuyết âm mưu có điều gì đó bất hợp lý và khá phức tạp, nhưng theo suy nghĩ của Bác Joe, nó lại khá là hợp lý và rõ ràng dựa trên những “bằng chứng” mà bác ấy “nghiên cứu” ra.

Tóm lại, chúng ta đã hiểu rõ phần nào cảm giác của người tin vào thuyết âm mưu. Họ nghĩ như vậy là bởi vì 3 nguyên do chính: để hiểu thêm về thế giới xung quanh, để cảm thấy an toàn và tự kiểm soát, và để duy trì những nhìn nhận tốt đẹp.

Các nghiên cứu còn cho thấy sinh viên là những người tiếp xúc với các thuyết âm mưu nhiều nhất, do đó, nỗi bất an trong họ ngày càng tăng. Điều này dẫn tới việc một số nhà nghiên cứu kết luận rằng niềm tin vào thuyết âm mưu sẽ dẫn tới những suy nghĩ và hành động tiêu cực. Tuy nhiên, Douglas lại chỉ ra rằng, hầu hết sinh viên lại có cảm hứng và một chút động lực khi lần đầu tiếp cận với thuyết âm mưu. Điều mà chúng ta thực sự cần là những nghiên cứu thực tiễn hướng đến những người từng tin vào thuyết âm mưu.

Bất kể kết quả của những nghiên cứu này trong tương lai, câu hỏi thực sự của chúng ta là cách ứng xử với Bác Joe trong cuộc sống. Bạn có thể cung cấp bằng chứng để thuyết phục anh ta từ bỏ quan điểm của mình, nhưng bạn khó có thể thành công. Bởi vì bạn lập luận dựa trên thực tế, còn Bác Joe thì bảo vệ quan điểm của anh ta bằng những lý lẽ mà anh ta thấy hợp lý với bản thân. Và với bất cứ ai đi nữa, tự nhận thức là cách duy nhất để thay đổi niềm tin.

Nguồn: Why Do People Believe in Conspiracy Theories?

Bình luận qua Facebook

Post a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*